Bazując na naszych wychowankach i we współpracy z nowopowstałymi stowarzyszeniami kobiet romskich w Tarnowie („Kcher”) i Krakowie („Harangos”) postanowiliśmy utworzyć grupę 10 polskich nauczycielek i 10 asystentek romskich, która razem z nami opracowałaby scenariusze i materiały do lekcji wychowawczych nt. tolerancji, a raczej jej braku w stosunku do Romów. 

Jako Towarzystwo Oświatowe uważamy, że źródłem uprzedzeń i płynącej z nich nietolerancji jest brak wiedzy o dyskryminowanej grupie i wynikająca z tego obawa przed nieznanym. Gimnazjum i szkoła średnia jest więc właściwym miejscem do rozwiewania tych obaw. Uznaliśmy, że najlepiej o historii, kulturze, tradycjach i życiu codziennym Romów opowiedzą oni sami polskim uczniom w bezpośredniej rozmowie. Zaplanowaliśmy zatem, że część tych lekcji wychowawczych poprowadzą asystenci romscy – a raczej asystentki, bo tak się jakoś złożyło, że do tego projektu zgłosiły się same kobiety.  

Rzeczywistość przeszła nasze oczekiwania – zarówno w pozytywnym, jak i negatywnym sensie. Po wstępnych kłopotach z rekrutacją do projektu zgłosiło się 10 asystentek romskich oraz aż 21 nauczycielek z 13 szkół z terenu Krakowa, Tarnowa i Nowego Sącza (godziliśmy się kilku przypadkach na udział więcej niż 1 nauczycielki z danej szkoły, bo wyglądało na to, że niektóre z nich – acz zainteresowane – obawiają się samotnie pracować w zespole z Romami).

W pierwszych 4-dniowych warsztatach  w styczniu 2005 r. wzięło udział 28 osób. Spotkali się oni z Alanem Ansteadem, prawnikiem i współpracownikiem European Roma Rights Center w Budapeszcie. Mieli też zajęcia z psychologiem Joanną Drylą – Bogucką, która od 2001 r. pracuje w środowisku romskim oraz z polską młodzieżą w wieku szkolnym. Następnie, pod kierunkiem trenerów MTO, Beaty Budzik i Bruna Vastmansa zabrali się do pracy nad pakietem edukacyjnym. Wspólnie postanowiono nie ograniczać się do planowanych w projekcie pięciu lekcji, lecz umieścić w poradniku dla nauczyciela wiele propozycji, z których każdy może dokonać własnego wyboru. Dodatkowo opracowano projekt „Dnia przeciw dyskryminacji” i romski projekt grupowy, tzn. 5 godzin lekcyjnych, prowadzonych wyłącznie przez Romów. 

W lutym ta sama grupa na kolejnych warsztatach przy pomocy psychologa pogłębiała swą wiedzę na temat psycho-pedagogicznej strony okresu dojrzewania oraz kontynuowała pracę nad pakietem. Na zakończenie ustalono harmonogram testowania scenariuszy lekcji z tego pakietu w 13 szkołach (20 klas) w różnych miejscowościach woj. Małopolskiego.

W marcu niemal we wszystkich szkołach lekcje odbyły się w zaplanowanych terminach. Tylko w SP 2 w Nowym Sączu szkoła sprzeciwiła się wizycie Romki w szkole. Bruno Vastmans, koordynator projektu, hospitował wiele lekcji i stwierdził, że  atmosfera była dobra, a asystentki romskie radziły sobie coraz lepiej z uczniami.

W końcu marca autorzy pakietu multimedialnego (zeszyt dla ucznia, poradnik dla nauczyciela, CD zawierające muzykę romską i rozmowę w języku romskim) spotkali się jeszcze raz, by w ciągu dwóch dni dopracować szczegóły i nanieść poprawki, wynikające ze spostrzeżeń 20 grup testujących materiał. Ogólna ocena była pozytywna, choć uczestniczki romskie przyznały, że z początku przeceniły swoje siły i że lepiej by się im stawało przed klasą we dwójkę, niż pojedynczo. Ich zdaniem projekt został lepiej odebrany w gimnazjach, niż w liceach.

W końcu kwietnia 3000 zeszytów ćwiczeń, 50 poradników dla nauczyciela oraz 50 CD było gotowych.  MTO zorganizowało „dzień studyjny”, na który zaproszono 40 nauczycieli z 19 szkół. Uczestniczki romskie zaprezentowały lekcję modelową, aby nauczyciele mieli pełny obraz tego, dość trudnego, elementu pakietu. Następnie wręczono pakiet uczestnikom oraz zdecydowano utworzyć 80 grup korzystających z tych materiałów. Ustalono dokładne daty wizyt Romów w szkołach (trzeba to było robić bardzo sumiennie, bo w trakcie ustaleń zdarzało się słyszeć od dyrektora: „Nie chcemy Cyganów w naszej szkole!”).

Z zadowoleniem stwierdzamy, że cele tego projektu zostały w pełni osiągnięte. Udało się wypracować skuteczny model walki z dyskryminacją w stosunku do Romów. Opracowaliśmy materiały dydaktyczne, które przetestowano na grupie 3000 uczestników w Małopolsce. Jak wynika z ankiety przeprowadzonej wśród 389 uczniów i 37 nauczycieli – zarówno metoda, jak i materiały spełniają swoje zadanie. Młodzież wszędzie wykazywała duże zaangażowanie w organizację kolejnych akcji na rzecz tolerancji. (Nie znaczy to, oczywiście, że problem przestał istnieć.)

Dzięki uzyskaniu wsparcia od Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn nasza metoda wprowadzona została także do 20 szkół na Górnym i Dolnym Śląsku, gdzie 1200 uczniów miało okazję zastanowić się nad stereotypami wyniesionymi z domu i swoim stosunkiem do Romów i innych mniejszości.

Dziękujemy Funduszowi PHARE PL 2002 oraz Kancelarii Premiera za pomoc w realizacji tego projektu.

Sponsorzy

Początek strony